Nowa definicja mobbingu od 5 listopada 2026 – co zmienia się dla pracowników i pracodawców
Spis treści
Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje nowa definicja mobbingu w Kodeksie pracy, a minimalne zadośćuczynienie dla ofiary wynosi sześciokrotność płacy minimalnej – w 2026 r. co najmniej 28 836 zł. Pracownik nie musi już udowadniać, że nękanie trwało długo ani że wywołało rozstrój zdrowia. Wyjaśniamy, co to oznacza dla zatrudnionych i dla firm.
„To tylko wymagający szef” – to zdanie wielu pracowników słyszało jako odpowiedź na skargę dotyczącą zachowania przełożonego. Nowelizacja przepisów antymobbingowych sprawia, że takie tłumaczenie przestaje wystarczać. Liczy się sposób postępowania i kontekst, a nie samo stanowisko osoby, która przekracza granice.
Mobbing w pracy – skala zjawiska na świecie i w Europie
Co piąta osoba na świecie (22,8%) doświadczyła w życiu zawodowym przemocy lub nękania w pracy. Tak wynika z badania Międzynarodowej Organizacji Pracy (ILO), Lloyd’s Register Foundation i Gallupa. Najczęstsza była przemoc psychiczna (17,9%), rzadziej fizyczna (8,5%) i seksualna (6,3%).
Według European Working Conditions Survey 2024, obejmującego 35 krajów, mobbing najczęściej deklarują pracownicy w Luksemburgu (10,6%), Belgii (10,1%) i Francji (8,8%). Polska zajęła 21. miejsce w UE: nękanie w ciągu ostatnich 12 miesięcy zgłosiło 2% pracowników, przy średniej unijnej 5%.
Niski wynik nie musi oznaczać małego problemu. Badanie ILO pokazuje, że tylko około połowa ofiar komukolwiek mówi o tym, co je spotkało. Powody milczenia to niejasne procedury zgłaszania, brak zaufania do instytucji i strach przed konsekwencjami w pracy.
Mobbing w Polsce – rośnie liczba skarg do PIP
W 2025 r. do Państwowej Inspekcji Pracy trafiło 2626 skarg na podejrzenie mobbingu, o 34% więcej niż rok wcześniej. W pierwszym półroczu 2026 r. wpłynęło kolejne 1,5 tys. zgłoszeń, czyli o 7,8% więcej rok do roku.
| Okres | Skargi do PIP | Czynności kontrolne | Skargi zasadne |
| I półrocze 2026 | ok. 1 500 | 664 | 63 |
| 2025 | 2 626 | 1 569 | 129 |
| 2024 | 1 959 | – | 131 |
W pierwszym półroczu 2026 r., w porównaniu z tym samym okresem 2025 r., liczba skarg uznanych za zasadne spadła o 35,1% (z 97 do 63), a czynności kontrolnych z 956 do 664. Wzrósł za to udział zgłoszeń anonimowych – z 11,6% do 12,8%.
Sprawy trafiają też do sądów. Według Ministerstwa Sprawiedliwości w 2025 r. sądy rejonowe prowadziły 692 sprawy o mobbing (447 zgłoszonych przez kobiety), a sądy okręgowe 262 (146 dotyczących kobiet). Roszczenia pracowników uwzględniono w całości lub części w 44 sprawach, a 432 sprawy w sądach rejonowych przeszły na kolejny okres.
Nowa definicja mobbingu od 5 listopada 2026 r.
Kluczowym elementem nowej definicji jest uporczywe nękanie pracownika. Znikają dwa warunki, które dotąd utrudniały dochodzenie roszczeń:
- nie trzeba wykazywać, że działania były długotrwałe,
- nie trzeba udowadniać skutku w postaci rozstroju zdrowia, by ubiegać się o zadośćuczynienie.
Uporczywość oznacza zachowania powtarzalne, nawracające lub stałe. Co do zasady pojedynczy incydent nie wystarczy, by uznać zachowanie za mobbing.
Przykłady zachowań mobbingowych w Kodeksie pracy
Nowelizacja wprowadza otwarty katalog przykładów. Mobbingiem może być m.in.:
- poniżanie,
- zastraszanie,
- ośmieszanie,
- izolowanie pracownika,
- utrudnianie mu komunikacji.
Katalog jest otwarty, więc mobbingiem mogą być też inne zachowania o podobnym charakterze. Jednocześnie krytyczna ocena pracy, egzekwowanie obowiązków czy stawianie wymagań nie są automatycznie mobbingiem – decyduje sposób działania i kontekst.
Zadośćuczynienie za mobbing – ile wynosi minimalna kwota?
Pracownik, który doznał mobbingu, może żądać od pracodawcy zadośćuczynienia nie niższego niż sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.
| Okres | Minimalne zadośćuczynienie |
| od 1 stycznia 2027 r. | 29 700 zł |
| 2026 r. (od 5 listopada) | 28 836 zł |
Zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę psychiczną i fizyczną. Niezależnie od niego pracownik może domagać się odszkodowania za straty majątkowe, np. koszty leczenia czy utracone dochody, jeśli wynikają z mobbingu i zostaną wykazane. To dwa odrębne świadczenia: za krzywdę i za szkodę.
Pracodawca, który wypłaci świadczenie, może dochodzić jego zwrotu od osoby odpowiedzialnej za mobbing, na zasadach określonych w przepisach.
Nowe obowiązki pracodawców – termin do 5 maja 2027 r.
Firmy zatrudniające co najmniej 10 osób muszą określić reguły, procedury i częstotliwość działań przeciwdziałających mobbingowi, dyskryminacji oraz naruszaniu godności i innych dóbr osobistych pracowników. Zasady te powinny znaleźć się w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie pracy, a jeśli ich tam nie ma – w odrębnym regulaminie. Na dostosowanie wewnętrznych regulacji jest czas do 5 maja 2027 r.
Wiele firm ma tu sporo do nadrobienia. Według badania Grupy Progres 46% przedsiębiorstw nie ma Kodeksu Etyki ani procedur przeciwdziałających nieprawidłowościom, takim jak mobbing. Wśród pracowników 25% nie wie, czy taki kodeks istnieje w ich firmie, 23% twierdzi, że go nie ma, a 52% potwierdza jego istnienie.
Wymagający szef czy mobbing? Gdzie przebiega granica
Szef ma prawo egzekwować zadania, rozliczać z efektów i krytykować wyniki pracy. Problem zaczyna się, gdy presja, poniżanie, izolowanie czy podważanie kompetencji stają się powtarzalnym sposobem zarządzania.
Relacja z przełożonym wprost wpływa na rotację. Według badania Grupy Progres 49% pracowników wskazuje złą współpracę z szefem jako jeden z powodów odejścia z pracy. Komunikatywność przełożonego dostrzega 58% badanych, dostępność 49%, wyrozumiałość 46%, a empatię tylko 39%.
Podsumowanie
Nowelizacja ułatwia pracownikom dochodzenie roszczeń i podnosi koszt bezczynności dla firm. Dla pracodawców to dobry moment, by przejrzeć procedury i przygotować menedżerów do zarządzania wymagającego, ale opartego na szacunku.