Mama wraca do gry – macierzyństwo a rynek pracy w Polsce

Macierzyństwo wciąż jednym z kluczowych czynników decyzji zawodowych

Rynek pracy w Polsce zmienia się dynamicznie, jednak rola rodziny nadal ma istotny wpływ na ścieżki kariery kobiet. Dane Grupy Progres pokazują, że 62% pracujących Polek wskazuje życie rodzinne jako czynnik, który realnie wpłynął na ich decyzje zawodowe – od wyboru miejsca pracy, przez ograniczenie wymiaru etatu, aż po przerwy w zatrudnieniu.

Jednocześnie jedynie 11% kobiet deklaruje brak wpływu obowiązków rodzinnych na karierę zawodową, a pozostała część respondentek nie identyfikuje jednoznacznie tego wpływu.

Kobiety coraz częściej pełnią rolę głowy gospodarstwa domowego

Z danych GUS za IV kwartał 2025 roku wynika, że 7,4 mln kobiet w Polsce pełniło rolę głowy gospodarstwa domowego, czyli odpowiadało za utrzymanie rodziny lub współmieszkańców.

W tej grupie 4,087 mln kobiet było aktywnych zawodowo, z czego:

• 3,989 mln pracowało,
  • 3,598 mln w pełnym wymiarze czasu pracy,
  • 391 tys. w niepełnym wymiarze,
• 98 tys. pozostawało bez pracy i aktywnie jej poszukiwało.

Pozostałe 3,315 mln kobiet było biernych zawodowo, czyli nie pracowało i nie poszukiwało zatrudnienia.

Współczynnik aktywności zawodowej wyniósł 55,2%, a stopa bezrobocia 2,4%, co potwierdza, że kobiety łączą dziś rolę zawodową z odpowiedzialnością finansową za gospodarstwo domowe.

Aktywność zawodowa a liczba dzieci

Analiza danych pokazuje wyraźną zależność między liczbą dzieci a aktywnością zawodową kobiet:

• matki jednego dziecka – 85,5% aktywności zawodowej
• matki dwójki dzieci – 84,5%
• matki trojga i więcej dzieci – 68,7%

Różnica ta pokazuje, że obowiązki opiekuńcze w większym stopniu wpływają na ścieżki zawodowe kobiet.

Obowiązki rodzinne częstą przyczyną przerw w zatrudnieniu

Dane z rynku pracy wskazują, że obowiązki rodzinne i osobiste są znacznie częściej wskazywane jako przyczyna odejścia z pracy przez kobiety niż przez mężczyzn.

W IV kwartale 2025 roku dotyczyło to 34 tys. kobiet wobec 17 tys. mężczyzn.

Wśród kobiet był to jeden z głównych powodów zmiany lub rezygnacji z zatrudnienia, obok warunków pracy oraz likwidacji stanowiska.

Zjawisko to wskazuje na tzw. lukę opiekuńczą, czyli różnice w realnych możliwościach łączenia pracy zawodowej z obowiązkami rodzinnymi.

Wsparcie pracujących rodziców jako odpowiedź rynku pracy

Coraz więcej organizacji wdraża rozwiązania wspierające rodziców w powrocie i utrzymaniu aktywności zawodowej. Do najczęściej stosowanych należą:

• elastyczne godziny pracy,
• model pracy hybrydowej i zdalnej,
• skrócony czas pracy po urlopach rodzicielskich,
• dodatkowe dni wolne dla rodziców,
• dopłaty do opieki żłobkowej i przedszkolnej,
• programy powrotu do pracy po przerwie,
• mentoring i wsparcie kompetencyjne,
• benefity zdrowotne i rodzinne.

Coraz większą rolę odgrywają również programy wspierające wellbeing pracowników oraz inicjatywy ułatwiające łączenie życia zawodowego z prywatnym.

Rynek pracy a realne wyzwania rodziców

Zmieniająca się struktura rynku pracy pokazuje, że kluczowym wyzwaniem nie jest już sam dostęp do zatrudnienia, ale możliwość jego utrzymania w warunkach rosnących obowiązków opiekuńczych.

W praktyce oznacza to, że ścieżki zawodowe kobiet częściej ulegają:

• spowolnieniu,
• zmianie kierunku,
• czasowym przerwom.

Brak elastyczności organizacyjnej oraz ograniczony dostęp do wsparcia instytucjonalnego nadal stanowią istotne bariery dla pełnego wykorzystania potencjału zawodowego kobiet.

Podsumowanie

Macierzyństwo pozostaje jednym z kluczowych czynników kształtujących aktywność zawodową kobiet w Polsce. Jednocześnie rosnący poziom aktywności zawodowej mam pokazuje, że kobiety chcą łączyć życie rodzinne z karierą.

Warunkiem dalszych zmian jest rozwój elastycznych form pracy, systemowego wsparcia dla rodziców oraz rozwiązań, które umożliwiają utrzymanie ciągłości kariery bez konieczności rezygnacji z ról opiekuńczych.