Ustawa wygaszająca pomoc dla obywateli Ukrainy — Co się zmienia od marca 2026 roku?

Sejm przyjął ustawę – co to oznacza?

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej uchwalił ustawę, która wygasza rozwiązania wprowadzone ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym. Nowe przepisy mają wejść w życie 5 marca 2026 roku i wprowadzą szereg istotnych zmian zarówno dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce, jak i dla polskich pracodawców oraz instytucji publicznych.

Etapy legislacyjne i wejście w życie

Uchwalony przez Sejm dokument został skierowany do Senatu RP, gdzie ma zostać rozpatrzony w trybie przyspieszonym. Po przyjęciu przez Senat trafi do podpisu Prezydenta RP, który ma 21 dni na złożenie podpisu. Nowe regulacje mają obowiązywać od 5 marca 2026 r.

Nowa definicja pobytu – beneficjent ochrony czasowej

Nowelizacja ustawy wprowadza nową definicję pobytu obywateli Ukrainy – od marca 2026 roku będą oni funkcjonować jako beneficjenci ochrony czasowej. Nadal możliwe będzie posługiwanie się numerem PESEL z adnotacją UKR, który będzie głównym identyfikatorem w kontaktach z administracją publiczną i pracodawcami.

Dokument cyfrowy zamiast zaświadczenia – pełna digitalizacja

Tradycyjne papierowe zaświadczenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zostaną zastąpione dokumentem elektronicznym dostępnym w aplikacji mObywatel (usługa Diia.pl). Nowy dokument:

• będzie oficjalnym potwierdzeniem statusu UKR,
• umożliwi wielokrotne przekraczanie granicy,
• może zostać unieważniony w przypadku zmiany statusu.

Dla pracodawców oznacza to obowiązek bieżącej weryfikacji statusów pracowników.

Praca obywateli Ukrainy – powiadomienia nadal aktualne

Przepisy przejściowe przewidują, że:

• obywatele Ukrainy z PESEL UKR mogą pracować na podstawie powiadomienia,
• osoby z innym legalnym statusem pobytowym mogą również pracować, ale tylko przez 3-letni okres przejściowy (do marca 2029).

Brak złożenia wymaganego powiadomienia będzie skutkować karą grzywny od 1 000 do 3 000 zł. Dotychczas złożone powiadomienia zachowują ważność.

Możliwość prowadzenia działalności gospodarczej (B2B)

Ustawa nie ogranicza możliwości prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej:

• przedsiębiorcy zarejestrowani przed 5 marca 2026 mogą kontynuować działalność,
• nowi beneficjenci ochrony czasowej również będą mogli zakładać firmy po tej dacie.

To dobra wiadomość dla samozatrudnionych obywateli Ukrainy i firm współpracujących z nimi na zasadzie B2B.

Obowiązek aktualizacji danych PESEL – kluczowy termin 31 sierpnia 2026

Osoby, które uzyskały PESEL UKR bez okazania paszportu lub innego dokumentu tożsamości ze zdjęciem, muszą zaktualizować swoje dane do 31 sierpnia 2026 roku. Brak aktualizacji skutkuje:

• utratą ochrony czasowej od 1 września 2026 r.,
• zmianą statusu pobytowego na NUE,
• potencjalną utratą legalnej podstawy zatrudnienia.

Dłuższe terminy w postępowaniach pobytowych

Ze względu na skalę wniosków, czas na wydanie karty pobytu CUKR zostaje wydłużony z 90 do 180 dni. Przedłużona została także ważność wiz, kart pobytu i bezwizowego pobytu – do 4 marca 2027 roku.

Delegacje zagraniczne – ryzyko utraty legalności pobytu

Uwaga dla firm: delegowanie obywatela Ukrainy z PESEL UKR poza Polskę na ponad 30 dni może skutkować utratą ochrony czasowej. Każdy wyjazd powinien być indywidualnie analizowany.

Zmiany w przepisach zabezpieczających

Uchylenie art. 42a oznacza:

• brak możliwości uzyskania rocznego pobytu w sytuacjach wyjątkowych,
• brak okresu przejściowego dla złożonych wniosków,
• konieczność szukania alternatywnych ścieżek legalizacji pobytu.

Wskazówki dla pracodawców – co zrobić już teraz?

Czas do marca 2026 roku to kluczowy okres przygotowawczy. Rekomendowane działania:

• audyt statusów pobytowych wszystkich zatrudnionych obywateli Ukrainy,
• weryfikacja poprawności numerów PESEL UKR,
• informowanie pracowników o konieczności aktualizacji danych,
• zaplanowanie działań legalizacyjnych z wyprzedzeniem.

Podsumowanie

Zmiany w przepisach to ogromne wyzwanie, ale też szansa na uporządkowanie procesów związanych z legalnością zatrudnienia i pobytem obywateli Ukrainy. Warto już teraz przygotować się do nadchodzących zmian, aby uniknąć ryzyka sankcji, utraty personelu i przestojów operacyjnych.