Kara więzienia za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca?

PROGRES

17 października 2022

Dynamiczny rozwój dostrzegalny na rynku pracy przyciąga do Polski tysiące obcokrajowców poszukujących pracy. Coraz częściej dostrzegamy cudzoziemców nie tylko zza naszej wschodniej granicy, ale również cudzoziemców z krajów dość odległych jak np.: Indie, Filipiny czy Indonezja. Obowiązujące w Polsce przepisy co prawda dają możliwość zatrudnienia cudzoziemca spoza UE, jednak ich dynamika oraz różnorodność sprawiają, że pracodawca bardzo często nie dopełnia wszelkich obowiązków ciążących na nim na podstawie ustaw. W konsekwencji uchybienie obowiązków powoduje nielegalne zatrudnienie cudzoziemca, które zagrożone jest dość dotkliwymi karami pieniężnymi i nie tylko.

Nielegalne zatrudnienie cudzoziemca –  co właściwie oznacza ?

Pojęcie nielegalnego zatrudnienia jest wszystkim bardzo dobrze znane. Przypadki kiedy dochodzi do zatrudnienia niezgodnego z przepisami prawa, są wymienione w art. 87 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i rynku pracy i należy do nich:

  • powierzenie pracy cudzoziemcowi, który nie posiada ważnego tytułu pobytowego takiego jak: wiza, karta pobytu, lub przekroczył pobyt w Polsce na podstawie ruchu bezwizowego,
  • przebywanie w Polsce na podstawie, która z mocy prawa nie uprawnia do podjęcia zatrudnienia (np. toczące się postępowanie o status uchodźcy, wiza turystyczna),
  • brak posiadania zezwolenia na pracę, oświadczenia o zamierzeniu powierzenia pracy cudzoziemcowi lub zgłoszonego powiadomienia dla obywateli Ukrainy, chyba że sytuacja cudzoziemca zwalnia go z obowiązku posiadania dokumentu,
  • podjęcie pracy na innych warunkach niż wskazane w dokumencie zezwalającym do podjęcia pracy,
  • niepodpisanie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej z cudzoziemcem w języku dla niego zrozumiałym.

A więc, jakie kroki musi podjąć pracodawca, aby cudzoziemiec był legalnie zatrudniony w jego przedsiębiorstwie?

W pierwszej kolejności należy sprawdzić legalność pobytu cudzoziemca tj. czy cudzoziemiec jest uprawniony do przebywania w Polsce legalnie oraz, czy może na tej podstawie podjąć pracę. Należy pamiętać, że poprzez legalny pobyt i  pracę rozumie się: posiadanie ważnej wizy (poza wizami, które z mocy prawa nie uprawniają do pracy), ważnego zezwolenia jednolitego na pobyt czasowy i pracę lub przebywanie na podstawie ruchu bezwizowego.  Czy zatem można zatrudnić cudzoziemca jeżeli jego pobyt zakończył się, a wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt jest w toku?  Okazuje się, że tak. Na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów, cudzoziemiec może świadczyć pracę na podstawie tzw. stempla w paszporcie. Stempel potwierdza złożenie wniosku w terminie bez braków formalnych. Oznacza to, że cudzoziemiec zyskuje prawo legalnego pobytu do dnia wydania ostatecznej decyzji jak też prawo do  pracy, o ile posiada ważny dokument zezwalający na jej podjęcie, czyli: zezwolenie na pracę, oświadczenie o zamierzeniu powierzenia pracy cudzoziemcowi lub zgłoszenie powiadomienia dla obywateli Ukrainy.  Jednak jak dowodzi praktyka w wielu przypadkach, stemple te nie są stawiane przez urzędy wojewódzkie „od ręki”, lecz nieraz po długim okresie oczekiwania. Zaznaczyć  należy, że samo złożenie wniosku nie jest równoznaczne ze wspomnianym stemplem, ponieważ jest to jedynie potwierdzenie złożenia dokumentów przez cudzoziemca, natomiast urząd wojewódzki nie weryfikuje poprawności złożenia wniosku. Jak zatem zatrudnić cudzoziemca jeżeli stempel w paszporcie nie jest możliwy do uzyskania „od ręki”?

 

Z pomocą przychodzą przepisy kodeksu prawa administracyjnego – sekcja dotycząca zaświadczeń. Otóż organ administracyjny ma obowiązek na każde żądanie strony wydać zaświadczenie o toczącej się sprawie. Najczęściej urzędy wojewódzkie w takich zaświadczeniach zaznaczają, że cudzoziemiec złożył wniosek w terminie, a jego pobyt uznaje się za legalny do wydania ostatecznej decyzji. W praktyce w przypadku kontroli PIP czy Straży Granicznej takie zaświadczenie jest traktowane na równi ze stemplem w paszporcie i stanowi podstawę legalnego przedłużenia pracy i pobytu cudzoziemca.

Do kolejnych obowiązków pracodawcy należy poinformowanie odpowiedniego urzędu czy cudzoziemiec podjął pracę, czy też nie, oraz o wszelkich zmianach w zakresie pracy obcokrajowca. Należy pamiętać, że w przypadku powierzenia pracy na podstawie oświadczenia o zamierzeniu powierzenia pracy cudzoziemcowi, pracodawca ma 7 dni na wysłanie wniosku z informacją o podjęciu bądź nie, pracy przez pracownika spoza UE. Natomiast w przypadku powierzenia pracy na podstawie zezwolenia na pracę ten okres wynosi 3 miesiące od daty planowanego zatrudnienia obcokrajowca. W przypadku niewywiązania się z obowiązku informacji pracodawca zostanie ukarany mandatem. Jakie inne zmiany wymagają poinformowania odpowiedniego organu administracyjnego?

  • rozpoczęcie innej pracy u tego samego pracodawcy w okresie nieprzekraczającym 30 dni w danym roku kalendarzowym,
  • zmiana siedziby, miejsca zamieszkania, nazwy, formy podmiotu, który powierza pracę cudzoziemcowi,
  • przejście zakładu pracy lub jego części,
  • zostały zmienione warunki płacy i pracy cudzoziemca,
  • cudzoziemiec przerwał pracę na okres przekraczający 3 miesiące,
  • cudzoziemiec zakończył pracę wcześniej niż 3 miesiące przed upływem ważności wydanego zezwolenia na pracę,

Jeżeli któraś z wymienionych sytuacji zaistnieje, pracodawca ma obowiązek poinformować o tym urząd. Jedynie w przypadku zakończenia pracy przed upływem ważności oświadczenia o zamierzeniu powierzenia pracy cudzoziemcowi pracodawca może, lecz nie musi zgłaszać tego faktu do urzędu pracy. W pozostałych przypadkach niewywiązanie się z obowiązku informacji grozi karami.

Co grozi pracodawcy za nielegalne zatrudnienie cudzoziemca?  

Na podstawie znowelizowanej w 2018 roku ustawy o promocji zatrudnienia i rynku pracy, nielegalne powierzenie pracy cudzoziemcowi to kara od 1000 zł do maksymalnie 30 000 zł. To jakiej wysokości mandat zostanie przyznany pracodawcy, zależy od okoliczności. Dodatkowo za brak poinformowania organu o okolicznościach opisanych powyżej grozi kwota grzywny do 5000 zł. Jednak pracodawca może zostać ukarany nie tylko karami pieniężnymi.

Pracodawca, który kiedykolwiek zatrudnił cudzoziemca nielegalnie w przyszłości, może mieć problem z pozyskaniem zezwoleń na pracę lub oświadczeń o zamierzeniu powierzenia pracy cudzoziemcowi, a w przypadku ponownego wykroczenia może stracić dodatkowo prawo do prowadzenia działalności.

Dodatkowo za nielegalne zatrudnienie odpowiada również pracownik. Jeżeli w czasie kontroli okaże się, że cudzoziemiec wiedział o nielegalnym zatrudnieniu i godził się na to – podlega karze grzywny od 20 zł do 5000 zł. W przypadku kiedy nielegalne zatrudnienie poskutkowało deportacją cudzoziemca – pracodawca pokrywa wszelkie koszty z nią związane.

 

Jak widać, lista kar jest długa i dość dotkliwa nie tylko dla pracodawcy, ale również dla samego pracownika, dlatego warto być z przepisami na bieżąco.

Oddaj się w ręce specjalistów i zyskaj pewność co do legalności zatrudnienia swoich pracowników

kontakt.legalizacja@grupaprogres.pl

 

 

Autor: Patrycja Machajska
Specjalista ds. Legalizacji Zatrudnienia
patrycja.machajska@grupaprogres.pl
+48 691230408

 

 

Więcej wpisów

Legalizacja pracy i pobytu cudzoziemca będącego obywatelem Unii Europejskiej – krok po kroku

Legalizacja pracy i pobytu cudzoziemca będącego obywatelem Unii Europejskiej – krok po kroku

Obecnie Unia Europejska liczy 27 państw. Co warto zauważyć liczba krajów chcących dołączyć do organizacji stale się zwiększa, dlatego nie jest niczym nadzwyczajnym stwierdzenie, że Polska zaczyna być atrakcyjna pod względem poziomu życia nie tylko dla obywateli krajów spoza UE, ale również członków UE. Członkostwo w Unii Europejskiej daje szereg swobód, które sprawiają, że powierzenie pracy cudzoziemcowi będącemu obywatelem Unii Europejskiej nie zakłada spełniania szczególnych wymagań. W poniższym artykule postaramy się przybliżyć temat zatrudnienia i pobytu cudzoziemca z Unii Europejskiej oraz podpowiemy na co należy zwrócić uwagę, aby zatrudnienie oraz pobyt było uznawane za legalne.

;